Jongerenwerk start voordat jongere als “probleem” wordt gezien

“Hoezo kwetsbaar? Het is een van de meest humoristische en creatieve mensen die ik ken!” Zo reageerde een van mijn jongerenwerkers toen een jeugdhulpverlener deze jongere in een casuïstiekoverleg beschreef als zo verschrikkelijk kwetsbaar dat er in haar ogen geen progressie te verwachten viel.

In mijn vorige post schreef ik dat jongerenwerk misschien wel een van de best bewaarde geheimen van Nederland is. Hier zoom ik in op één van de meest bijzondere kwaliteiten van het vak: preventie.

ongerenwerk begint niet met een probleem of een diagnose. Het begint met contact tussen een jongerenwerker die een jongere kent. Die de jongere ziet en in de jongere gelooft. Die talenten ziet waar de omgeving soms vooral problemen ziet. Die een veilige plek biedt waar jongeren vrienden maken, plezier hebben, oefenen met autonomie en ondertussen ongemerkt werken aan hun veerkracht. Zolang als een jongere dat wil. Een jongerenwerker die ook ziet wanneer iemand stiller wordt en die vaak als eerste hoort waar dat door komt. Een jongerenwerker die luistert naar het verhaal achter het gedrag. Die blijft geloven in de jongere ook als hij/zij/hen zichzelf heeft opgegeven.

Dat klinkt klein, maar onderzoek laat zien dat juist dat kinderen en jongeren kan helpen bij een positieve ontwikkeling en mentale veerkracht ook als er grote problemen zijn.

Neem de #StepUp-groepen die we in Amsterdam West ontwikkelden samen met DOCK , het Ouder- en Kindteam Amsterdam en de aanvullende jeugdhulp (o.m. @Ihub) naar het voorbeeld van #Boost door o.m. Jongerenwerk Utrecht. Jongeren die zijn vastgelopen en op de wachtlijst voor jeugdhulp staan, komen samen in een groep op een jongerenwerklocatie waar ze werken aan vriendschappen, zelfvertrouwen, talenten en toekomstperspectief. Vanuit hun kracht, niet vanuit hun probleem.

“Ik voel me alleen en raak vaak in paniek over alles wat er speelt. Ik kijk daarom elke week heel erg uit naar deze groep. Ik ben niet de enige. Ik voel me zoveel beter de laatste tijd.”

De eerste resultaten zijn hoopgevend. Een meerderheid heeft na de groep geen individueel specialistisch jeugdhulptraject meer nodig. Jongeren voelen zich minder eenzaam, krijgen meer zelfvertrouwen, bouwen nieuwe vriendschappen op en hebben vaker het gevoel dat zij zélf weer verder kunnen.

En dat zal geen kenner verbazen: we weten al heel lang welke kant we op willen. De IZA- en SPUK/GALA-gelden waren bedoeld om die omslag mogelijk te maken. En de Amsterdamse jeugdvisie van Marjolein Moorman beschrijft precies deze beweging: van een systeem dat vooral reageert op problemen naar een samenleving die investeert in de sociale basis, sterke relaties en preventie. (https://jeugdhulpregioamsterdam.1sociaaldomein.nl/?file=46254&m=1712733882&action=file.download) . Helaas is nog niet bij iedereen bekend dat dit precies is waar het kinder- en jongerenwerk goed in is. Van de IZA-gelden ging er nauwelijks iets naar de sociale basis en de hierboven beschreven succesvolle pilot Step Up (inmiddels verspreiden door heel Amsterdam) dreigt vanaf volgend jaar niet langer gefinancierd te worden. De dringend noodzakelijke systeemverandering in de jeugdhulp is nog ver weg.

💡 Wist je dat er in Nederland naar schatting maar zo’n 2.500 jongerenwerkers zijn? Zij werken dichtbij jongeren, in hun eigen leefwereld.  Vaak voordat problemen escaleren, maar kunnen ook veel betekenen voor jongeren met veel grote problemen..

💡 Daar tegenover staan ongeveer 115.000 jeugdprofessionals in de aanvullende hulp. Dat zijn maar liefst 46 keer zoveel kostbare professionals die vooral in beeld komen wanneer problemen al geëscaleerd zijn.

Dat is geen pleidooi tegen specialistische jeugdhulp. Die blijft onmisbaar. Maar misschien wél voor méér jongerenwerk. Omdat ieder kind iemand verdient die ziet wat er goed gaat, merkt wanneer het minder gaat en helpt om problemen klein te houden.

Als kinder- en jongerenwerk vanzelfsprekend onderdeel wordt van opgroeien, voorkomen we niet alleen veel persoonlijk leed. Dan bouwen we ook aan een samenleving waarin veel minder jongeren ooit specialistische hulp nodig hebben.

Op de website vanSamen voor Jongeren Amsterdam en het NJI of in dit artikel van Jolanda Sonneveld staan meer verhalen, onderzoeken en praktijkvoorbeelden over de waarde van jongerenwerk.

#Jongerenwerk #SvJA #SamenVoorJongerenAmsterdam #Preventie #Jeugd #SocialeBasis #Veerkracht #MentaleGezondheid #Amsterdam